www.hayatodev.net

 

 

 

TANIMLAR VE TEMEL KAVRAMLAR

 

Kalite, özellikle çevremizdeki tüketim malları açısından, mükemmeliyet derecesi anlamında kullanılır. Çoğu kez, lüks ile çağrışım yapan biçimde anılır. Bu bakış ile bir ürün için kaliteli veya kalitesiz yargısına varmak kalite kavramına uymamaktadır. Halbuki aşağıda açıklanacağı üzere kalite bir ölçüttür ve ürünün alıcının beklentilerini ne ölçüde cevapladığı ile orantılıdır. (Otomobil ve Yemek örneği)

 

Herkesin genel olarak uzlaşacağı bir kalite tanımı yapılması neredeyse imkansızdır. Değişik kalite tanımlarının yapılması kalitenin çok boyutlu olmasından kaynaklanmaktadır.

 

Şimdi dünya çapındaki kuruluş ve uzmanlar tarafından yapılmış olan kalite tanımlarına bakalım.

• Bir ürün veya hizmetin belirlenen veya olabilecek ihtiyaçları karşılama kabiliyetine dayanan özelliklerinin toplamıdır. (TS 9005 – ISO 8402)
• Bir malın yada hizmetin tüketicinin isteklerine uygunluk derecesidir. (Avrupa Kalite Kontrol Organizasyonu – EOQC)
• Kullanıma Uygunluktur. (Dr. J.M.Juran)
• Şartlara Uygunluktur. (P.B. Crosby)
• İhtiyaç ve Beklentilerin Karşılanabilme Oranıdır.
• Müşteri memnuniyetidir.

 

Sonuç olarak biz KALİTE’yi İSTENEN ŞARTLARA İlk Defasında, Zamanında, Her Defasında UYMAKTIR… şeklinde özetleyebiliriz.

Dolayısıyla, bu tanımlara göre kaliteyi biraz daha açarsak ;

        Kalite bir önlemdir.

Sorunlar ortaya çıkmadan önce çözümlerini oluşturur, ürün ve hizmetlerin yapısına tasarım yoluyla üstünlük ve kusursuzluk katar. Bu şekilde kusur oluşmadan engellenir.

        Kalite, müşterinin memnuniyetidir.

            Ürün ve hizmetlerin ne kadar iyi olduğu konusundaki son karar ile ilgili memnunluktur.

      Kalite verimliliktir.

            İşlerini yapabilmek için gerekli eğitimden geçen, ihtiyaç duyduğu araç-gereç ve talimatlarla desteklenen personel çalışmalarının sonucudur.

 

 

 

 

      Kalite esnekliktir.

            Talepleri karşılamak için değişmeyi göze almak ve bu konuda istekli olmaktır. Yeni buluşlara açık ve onları destekleyen yönetim, kalitenin ilk adımı olmaktır.

      Kalite etkili olmaktır.

            İşleri çabuk ve doğru olarak yapmaktır.

      Kalite bir programa uymaktır.

            İşleri zamanında yapmak, müşterinin istediği zamanda ona isteklerine uygun ürünü sunmaktır.

      Kalite bir süreçtir.  

Süregelen bir gelişmeyi kapsar. Her zaman iyileştirme düşüncesinin hakim olduğu ortamdır.

      Kalite bir yatırımdır.

Uzun dönemde bir işi ilk defada doğru olarak yapmak, hatayı sonradan düzeltmekten daha ucuzdur.

        ÜRÜN

            Müşterinin isteğidir / Prosesin sonucudur.

        PROSES (SÜREÇ)

            Girdileri çıktılara dönüştüren, birbiriyle ilişkili veya birbirini etkileyen faaliyetler.

        ŞART

            Belirtilen ihtiyaç veya beklentiler.

        DERECE

            Ürünler, süreçler veya sistemler ile ilgili değişik kalite şartlarına verilen sınıflandırmadır.

        MÜŞTERİ

            Bir ürünü alan organizasyon veya kişi.

        MÜŞTERİ MEMNUNİYETİ

            Müşterinin, müşteri şartlarının karşılanma derecesi hakkındaki fikri.

        VERİMLİLİK

            Kullanılan kaynak ve ulaşılan sonuç arasındaki ilişki.

        SİSTEM

            Birbiriyle ilişkili elemanlar seti.

        YÖNETİM SİSTEMİ

            Politika ve hedefleri oluşturmak ve hedeflere ulaşmak için sistemdir.

        KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ

            Kalite ile ilgili olarak kuruluşu yönlendiren ve kontrol altında tutan yönetim sistemidir.

 

 

 

        KALİTE POLİTİKASI

            Üst yönetim tarafından kalite ile ilgili olarak belirlenen kuruluşun amaç ve yönüdür.

        KALİTE HEDEFİ

            Kalite ile ilgili olarak ulaşılmak istenenlerdir.

        YÖNETİM

            Bir kuruluşu yönlendiren ve kontrol altında tutan faaliyetlerdir.

        ÜST YÖNETİM

            Kuruluşu en üst düzeyde yönlendiren ve kontrol altında tutan kişi veya gruptur.

        KALİTE YÖNETİMİ

            Kuruluşu kalite ile ilgili olarak yönlendirme ve kontrol için yürüttüğü tüm faaliyetlerdir.

        KALİTE PLANLAMASI

            Kalite yönetiminin, kalite hedeflerinin belirlenmesine ve bu hedeflere ulaşılması için gerekli operasyonel süreçlerin ve gerekli kaynakların saptanmasına yönelik kısmıdır.

        KALİTA KONTROL

            Kalite isteklerini sağlamak için uygulama teknikleri ve faaliyetleridir.

        KALİTE GÜVENCESİ

            Kalite yönetiminin, kalite şartlarının karşılanacağı konusunda güvence sağlamaya yönelik kısmıdır.

        KALİTE GELİŞTİRME

            Kalite yönetiminin, kalite şartlarını karşılama yeteneğinin artırılmasına yönelik kısmıdır.

        SÜREKLİ İYİLEŞTİRME

            Şartların karşılanma yeteneğinin artırma faaliyetlerinin tekrarlanmasıdır.

        TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ

            Müşterinin mevcut ve gelecekteki beklentilerinin tam ve ekonomik olarak ve zamanında karşılanması için çalışanların katılımı ile tüm faaliyetlerin sürekli geliştirilmesini ve iyileştirilmesini öngören bir yönetim anlayışıdır.

 

            Gelişen süreç içerisinde yeni kalite kavramları oluşmuştur. Kalite kavramlarını biraz daha açarsak, birbiri arasındaki ilişkinin birbirini kapsayacak şekilde aşağıdaki tabloyu oluşturduğunu görürüz.

 

 

 

 

 

 

 

 

KALİTE YÖNETİMİ			- Kalite Çemberleri - Motivasyon - Verimli Bakım - Kalite maliyetleri analizi - Sürekli Gelişme - Çevre - Sürekli eğitim - Dahili müşterilerin tatmini - Çalışanların katılımı - Sıfır hata
KALİTE GÜVENCESİ Güvence Fonksiyonu		- Kalite Fonksiyonu - Sistem yaklaşımı - Kuruluş kalite standartları - Kalite tetkiki - Taşeron değerlendirmesi - Pazar araştırması - Müşteri şikayetleri - Hata analizi - Verilerin analizi - Kalite konusunda üst yönetime rapor - Düzeltici ve önleyici  faaliyetler - Eğitim - Proses yeterlilik analizi - Bakım
KALİTE KONTROL Önleme Fonksiyonu	- Proses kontrol - Muayene ve deney teçhizatının kontrolü - Numune alma planları - İstatistiki teknikler
MUAYENE VE DENEY Kabul Fonksiyonu   - Girdi muayenesi - Proses muayenesi - Bitmiş ürün muayenesi - Uygun olmayan malzeme kontrolü - Günlük problem

 

 

KALİTE YAKLAŞIMLARI

 

            Kaliteyi temin için uygulanan iki tür yaklaşımı inceleyelim.

      Düzeltici Sistem Yaklaşımı

1.      Müşteri istekleri analizi

2.      Düzeltici faaliyet

3.      Proses kontrol

4.      Pazarlama ve satış

Hatayı ortadan kaldırmak için müşteri şikayetinin analizi veya hatanın yakalanması beklendiğinden daha yavaş tepki verir.

        Önleyici Sistem Yaklaşımı

1.      Müşteri isteklerinin tespiti (Pazar araştırması)

2.      Tasarım ve Geliştirme faaliyetleri

3.      Proses kontrol

4.      Pazarlama ve satış

Hatalar ortaya çıkmadan önlenmeye çalışıldığından kalitede gelişme ve iyileşme sağlanmakta ve sonuçta pazara girme süreci daha hızlı olmaktadır.

 

 

 

 

KALİTE VE VERİMLİLİK

Kaliteli ve daha verimli üretim ancak standardizasyon ve sürekli kaynak iyileştirmesi (Makine, Teçhizat, İnsan vb.) ile mümkün olabilir.

 

O halde stratejimiz;

 

Hata kaynaklarını ortadan kaldırmak suretiyle daha verimli ve kaliteli olmalıdır.

 

KALİTE MALİYETLERİ

 

            Kuşkusuz her ticari işletme diğer amaçları yanında daha fazla KAR elde etmektir. Bunun için klasik yaklaşımda üretici aşağıdaki hesap ile satış fiyatını belirlemekteydi.

 

            Maliyet + Kar = Satış Fiyatı

 

            Ancak günümüzün gümrük duvarlarının kalktığı, iletişim ve ulaşım çok kolaylaştığı sıkı rekabet ortamı içerisinde bu yaklaşımla piyasada var olmak mümkün değildir. Bunun yerine artık üreticiler aşağıda verilen Uluslararası Rekabet Yaklaşımı ile var olmak zorundadırlar.

 

Pazardaki Fiyat – Maliyet = Kar

 

            Gelişen dünya ekonomisi içerisinde rekabet kavramı aşağıda gösterilen gelişimi izlemiştir.

 

 

 

 

 

 

            Geçtiğimiz kırk yıl içersinde meydana gelen gelişmeler, kaliteyi ‘‘ürünlere imalat sürecinin sonunda takılan bir aksesuar’’ olmaktan çıkarmıştır.

           

            Kalite kavramının, ‘‘ürüne yapılan bir katkı’’ olarak değerlendirildiği dönemlerde, kaliteyi artırmak için yapılan faaliyetler günümüz anlayışına göre maliyetlerde gerçekten bir artış unsuru idi. Öyle ki, ürün kalitesinin yükseltilmesi, kalite maliyetinin artırılması ile mümkün olabilirdi.

 

            Oysa son yıllarda kalitenin, üretim süreci içinde gerçekleştirilebileceğinin ve kalite kontrolünün de bu hedefe ulaşmak için üretim sistemlerinin her aşamasında sürdürülen faaliyetlerin bir bütünü olduğunun anlaşılmasından sonra, kalite maliyetlerine ilişkin görüşlerde değişmiştir. Yeni şekli ile kalite kontrolü, üretim sisteminin entegre bir parçası olarak kalitesiz üretimi önlemek görevini yerine getirmekte ve artık kaliteyi artırma maliyetlerinden değil de, kalitesizliğin maliyetinden söz edilmektedir.

 

            Kalite Maliyeti; ‘‘meydana gelebilecek hataları önlemek amacıyla yürütülen faaliyetler, planlı kalite muayeneleri ve mamulün üretim esnasında veya müşteriye teslimden sonra görülen hataların sonucunda ortaya çıkan maliyetler’’ olarak tarif edilmektedir. Diğer bir yaklaşımla KALİTESİZLİĞİN MALİYETİ’dir.

 

            Endüstride kalitesizliğin güncel maliyetini tahmin etmek ve böylece ekonomik sonuçlarını ortaya koyarak işletme yönetimlerinin karar organlarına ışık tutmak amacıyla sanayileşmiş bazı ülkelerde yapılan araştırmalar, işletmelerde kalitesizliğin maliyetinin, bu işletmelerin net satışlarının % 8 – 10’u, katma değerinin ise % 15 – 18’i olduğunu ortaya koymuştur.

 

            Kalitenin öneminin üreticiler ve tüketiciler tarafından anlaşılması, üreticilere giderek artan rekabet koşulları içinde pazarda üstünlük sağlamanın yanı sıra hammadde ve enerji kaynaklarının daha rasyonel kullanımını sağlayacaktır.

 

 

 

 

 

 

 

 

Kalitesizliğin Maliyet Unsurları ve Kaynağı

 

            Kalite ve kalite kontrol sorumluluğunun işletme organizasyonu içinde yaygınlığına bağlı olarak kalitesizliğin maliyet unsurları da kaynağını üretim sürecinin hemen hemen tüm aşamalarından almaktadır. Kalitesizliğin maliyetini araştırırken, bu unsurların neler olduğunun bilinmesi gerekir. Bu unsurlar aynı zamanda kaliteyi belirleyen unsurlar olarak karşımıza çıkarlar.

 

            Kalitesizliğin maliyet unsurları (Kalite Maliyet Türleri), üç ana başlık altında toplanabilir;

 

A - Önleme Maliyetleri

            Ürün veya hizmetlerin müşteri isteklerini karşılayamama riskini ortadan kaldırmak amacıyla özel olarak tasarlanmış tüm faaliyetlerin maliyetleridir.

 

B - Ölçme ve Değerlendirme Maliyetleri

            Ürünlerin belirlenen şartlara (standartlara) Uygunluğunu doğrulamak amacıyla yapılan faaliyetlerin maliyetleridir.

 

C - İç Başarısızlık Maliyetleri

            Uygun olmayan ürün veya hizmetlerin sebep olabileceği tüm maliyetlerdir.

 

 

 

 

 

 

a-) İç Başarısızlık Maliyetleri

Ürünün veya hizmetin müşteriye arz edilmesinden önce tespit edilen maliyetlerdir.

 

b-) Dış Başarısızlık Maliyetleri

Ürün veya hizmetin müşteriye arz edilmesinden sonra ortaya çıkan veya tespit edilen maliyetlerdir.

Genellikle önleme maliyetleri, toplam kalitesizlik maliyetlerinin % 10’unu, ölçme ve değerlendirme maliyetleri % 25’ini ve başarısızlık maliyetleri de % 50 – 75’ini oluşturur.

 

Kalitesizliğin maliyet unsurlarından önleme maliyetlerindeki artış, doğal olarak uygunluk kalitesinde bir artış olarak yansıyacaktır. Bu yansıma ise ölçme ve değerlendirme giderlerinde bir düşüşle sonuçlanacaktır. Çünkü, kalitesizliği önlemek için yapılan her harcamanın ürün kalitesine yapacağı olumlu etki daha az rutin test ve muayene ihtiyacı yaratacaktır. Aynı şekilde önleme maliyetlerindeki bir artış, ürün kalite sürecinde kalite hedeflerine uygunluğu daha fazla sağlayacağı için, başarısızlık maliyetlerinde de buna bağlı azalma görülecektir. Bu ilişkiler aşağıda görülmektedir.

 

MALİYET
200
180
160
140	Toplam Kalite
120
100	Önleme M.
80
60	Başarısızlık M
40	.
20	Ölçme ve Değerlendirme M.
0

                               1          2          3          4          5          6          7          8          9          10

UYGUNLUK KALİTESİ

 

 

 

 

 

KALİTE MALİYETLERİ VE ÖRNEKLER

 

	ÖNLEME	ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME	BAŞARISIZLIK
TASARIM	Tasarım Gözden Geçirme	Tasarım Doğrulaması Geçerliliği	Yeniden Tasarım
SATIN ALMA	Taşeron Değerlendirme	Girdi Muayene ve Deneyleri	Taşeronun/Ürünün Red Edilmesi
İMALAT PAZARLAMA	İmalat Yeterlilik Çalışması	Cihazların Kalibrasyonu	Ekipmanların Yeniden İşlenmesi
İMALAT	Çalışanların Eğitimi	Proses Muayene ve Deneyleri	Hurda Yeniden İşleme
SATIŞ	Müşteri İsteklerinin Tam Olarak Tespiti	Anketler Pazar Payının Araştırılması	Ürünün Reddi Müşteri Şikayetleri Cezalar

 

 

Kalitesizlik Riskleri

 

            Kalitesizliğin, işletmeye olan maliyetler yanında hatalı ürün veya hizmetlerin sonucunda ortaya çıkan etkenlere de Kalitesizlik riskleri denilmektedir. Bunlar;

 

FİRMA İÇİN;                                                                      MÜŞTERİ İÇİN;

* Prestij kaybı                                                            * İnsan sağlığı, güvenliği

* Pazar payının azalması                                           * Mal ve hizmetlerde tatminsizlik

* Kaynak israfı ve verimliliğin azalması                    * Güvensizlik

* Motivasyon kaybı                                                   * Mağduriyet

* Maddi ve manevi tazminatlar

 

 

 

 

 

 

 

KALİTE İLE İLGİLİ YANLIŞ DÜŞÜNCELER

      Kalite, fazla gerektirir.

      Kalite farklı seviyelerde ifade edilir. (Sınıflandırma olabilir)