gazi
üniversitesi
mühendislik
mimarlık fakültesi
endüstri
mühendisliği
staj
raporu
aselsan
elektrik sanayi a.ş.
hazırlayan
serhan
çağrı ALTINOK
f
98112037
ankara-2001
asELSAN A.Ş. (ASelsan ELEKTRONİK SANAYİ anonim
şirketi)
1.ASELSAN HAKKINDA GENEL BİLGİ
ASELSAN, Kıbrıs Barış
Harekatında sıkıntısı çekilen taktik saha haberleşme sistemlerine bir çözüm
getirmek, telsiz cihazları üretmek için kurulmuştur. Bugün haberleşme
cihazlarından, elektronik harp sistemlerine, radarlardan alçak irtifa hava
savunma sistemlerine, gece görüş cihazlarından güdüm sistemlerine kadar geniş
bir yelpaze içinde ürettiği 99 sistemin 81'i kendi mühendislerinin özgün
tasarımı olan, büyük, yurtiçinde ve yurtdışında saygın bir elektronik sanayii
kuruluşudur.
ASELSAN başlangıçtan beri üretimini askeri, sivil ürünler alanında yapmayı ve
ihracat olanaklarını araştırmayı hedeflemiştir. Bu hedef doğrultusunda da
bugüne kadar kümülatif olarak askeri satışlar; sivil satışlar ve yurtdışı
satışların toplamı kadar olmuştur.ASELSAN’ın yıllık satışları her yıl artarak
1999 yılı sonunda 200 milyon dolar düzeyine ulaşmıştır.
ASELSAN Ankara’da
Macunköy ve Akyurt’ta yerleşik iki ayrı tesiste üretim mühendislik, pazarlama
ve satış faaliyetlerini sürdürmektedir.Macunköy tesisleri
75.000 metrekaresi kapalı olmak üzere 131.190 metrekarelik bir alanda,
Akyurt tesisleride 36.000 metrekaresi kapalı olmak üzere 240.000 metrekarelik
bir alan içine kurulmuştur. Mevcut bu iki ana üniteye
ek olarak, kendi bölgelerinde pazarlama, sistem kurma ve bakım-onarım
hizmetleri vermek üzere İstanbul ve İzmir’de Bölge Müdürlükleri kurulmuştur.Bu
illerin dışında kalan bütün büyük illerde de satış bayilikleri mevcuttur.
Askeri sistemlerde
elektroniğin giderek daha ağırlıklı yer alması, lazerden kızılötesi görüntüleme
sistemlerine, elektronik harp ve istihbarat sistemlerinden dost düşman ayırma
sistemlerine kadar hemen tüm askeri sistemlerde bu elektroniğin kullanılması
ASELSAN’ın stratejik olarak çok önemli yeni sahalara açılmasına neden olmuştur.
Faaliyet alanını ihtiyaçlar paralelinde ve bilinçli bir şekilde
genişleten ASELSAN; kendisini Türk Silahlı Kuvvetleri için stratejik olan ve
milli olması gereken elektronik ve elektro-optik teçhizatın imalatı konusunda
sorumlu olarak görmektedir. ASELSAN’ın ürettiği teçhizat ile Silahlı
Kuvvetlerimiz bugün en ileri teknolojik cihazları, ABD ve Avrupa ülkeleri ile
aynı zamanda kullanıma almaktadır.
1.1 Aselsan Tarihçesi
ASELSAN, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun
esaslarına göre 1975 yılında 10 milyon TL (625.000 ABD $ ) sermaye ile Kara
Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı öncülüğünde vakıf kuruluşu bir anonim şirket
olarak kurulmuştur.1976 Ocak ayında, Sn. Hacim KAMOY'un Genel Müdür olarak
atanmasını takiben yatırım çalışmalarını kısa sürede tamamlamış ve 1979 yılı
başlarında Ankara Macunköy tesislerinde üretim faaliyetine geçmiştir. ASELSAN
kuruluş yıllarından bu yana ileri teknolojiye dayalı olarak, programlı bir
şekilde müşteri ve ürün yelpazesini genişletmiş olup, bugün modern elektronik
cihaz ve sistemler geliştiren, üreten, tesis eden, pazarlayan ve satış sonrası
hizmetlerini yürüten entegre bir elektonik sanayii kuruluşu haline gelmiştir.
ASELSAN, farklı yatırım ve üretim yapısı gerektiren
proje konularına bağlı olarak Haberleşme Cihazları Grup Başkanlığı (HC),
Mikrodalga ve Sistem Teknolojileri Grup Başkanlığı (MST), Mikroelektronik,
Güdüm ve Elektro-Optik Grup Başkanlığı (MGEO) olmak üzere üç ayrı grup
başkanlığı bünyesinde örgütlenmiştir. Ankara'da Macunköy ve Akyurt'ta yerleşik
iki ayrı tesiste üretim ve mühendislik faaliyetlerini sürdürmekte olan
ASELSAN'ın Genel Müdürlük teşkilatı Ankara Macunköy'de bulunmaktadır. ASELSAN,
İstanbul, İzmir Bölge Müdürlükleri ve yurt çapına yayılmış olan satış
bayilikleri ile satış sonrası hizmetlerini de başarıyla yürütmektedir. Çeşitli
ülkelerde temsilcilikleri bulunan ASELSAN, ilk yurtdışı şirketi olan
ASELSAN-BAKÜ şirketini, 1998 yılında Azerbaycan'da kurarak faaliyete
geçirmiştir.
Macunköy tesislerinde faaliyetlerini sürdüren,
Haberleşme Cihazları Grubunun ana faaliyet alanı askeri ve profesyonel
haberleşme sistemleri, Mikrodalga ve Sistem Teknolojileri Grubunun ana faaliyet
alanı ise radar, elektronik harp ve komuta kontrol sistemleridir. Geniş
makina-teçhizat parkı ve üstün teknolojik yapıya sahip Macunköy tesislerinde
"AR-GE bölümleri", "Elektronik Üretim Bölümleri" ile
"Baskı Devre Üretim", "Mekanik Üretim" ve "Kalıp
Üretimi" bölümleri bulunmaktadır. Elektronik üretim ünitelerinde askeri standartta
ve ağır çevre koşullarını içeren üretim yöntemleri kullanılmakta ve çağdaş
teknolojik gelişmeler yakından izlenmektedir. Üretim hatlarında; çok katlı ve
esnek baskı devreler yüzey monte teknolojisi, bilgisayar destekli
tasarım-üretim teknolojileri başarıyla kullanılmaktadır.
Akyurt tesislerimizde faaliyetlerini sürdüren
Mikroelektronik, Güdüm ve Elektro-Optik Grubu ise hibrid mikroelektronik
devreler, gece görüş cihazları, lazer işaretleyici ve ataletsel seyrüsefer
cihazları ana başlıkları altında, otomasyona dayalı en modern üretim
araçlarıyla donatılmış olarak, 2000'li yılların en kritik teknolojileri
arasında yer alan mikroelektronik teknolojili üretim ile elektro-optik alanında
üretim gerçekleştirilmektedir. Bütün gruplarda bilgisayar destekli tasarım
(CAD), mühendislik (CAE) ve üretim (CAM) teknolojileri askeri standartlar ve
ISO-9001'e uygun olarak başarıyla uygulanmaktadır.
1.2 Aselsan’ın Ortakları
|
ORTAKLAR
|
Sermaye Oranı
(%)
|
Toplam Sermaye Payı (TL)
|
|
Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme
Vakfı
|
81,15858
|
8.150.372.447.400
|
|
Türk Polis Teşkilatını Güçlendirme
Vakfı
|
1,42396
|
139.562.676.000
|
|
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
|
0,27245
|
26.703.270.000
|
|
Axa OYAK Sigorta A.Ş.
|
0,11557
|
11.326.926.000
|
|
Diğer Ortaklar
|
15,02943
|
1.473.034.680.000
|
|
TOPLAM
|
100
|
9,801,000.000.000
|
1.3 Aselsan’ın İştirakleri
|
İŞTİRAKLER
|
İştirak Tutarı
|
İştirak Oranı (%)
|
|
ROKETSAN Roket Sanayi ve Tic. A.Ş.
|
1.650 Milyar TL.
|
15
|
|
ASPİLSAN Askeri Pil Sanayi ve Tic.
A.Ş.
|
1.5 Milyar TL.
|
0,5
|
|
TÜLOMSAŞ Türkiye Lok. ve Motor San.
A.Ş.
|
59.9 Milyar TL.
|
1
|
|
ASELSAN-BAKÜ Şirketi
|
500.000 $
|
100
|
|
Havaalanı İşletme ve Havacılık
Endüstrileri A.Ş.
|
26 Milyar TL.
|
0.1
|
1.4 Aselsan Organizasyonu
ASELSAN, gündemindeki
projeler ve sözleşmeler kapsamında daha etkin ve verimli çalışabilmek amacıyla
Genel Müdürlük teşkilatı altında;
- Haberleşme
Cihazları ( HC ) Grup Başkanlığı : Askeri ve sivil haberleşme alanlarında
mevcut gereksinimleri karşılamanın yanı sıra en yeni teknolojiler
kullanılarak geleceğe yönelik ürünler geliştirilmektedir.Üretilmekte olan
cihaz ve sistemlere ilave olarak ; HC grubu sahip olduğu mekanik, baskı
devre ve kalıp konularındaki bilgisayar destekli tasarım/üretim(CAD-CAM)
imkanları ile ASELSAN’ın gereksinimlerini karşıladığı gibi dışarıyada
hizmet vermektedir.
- Mikrodalga ve
Sistem Teknolojileri ( MST ) Grup Başkanlığı : Yoğun mühendislik ve geniş
kapsamlı teknolojileri bir arada kullanarak geliştirilen sistem
entegrasyonu ağırlıklı proje faaliyetleri yürütülmektedir.Bu projelere
örnek olarak Elektronik Harp, Radar, Komuta Kontrol projeleri ile merkezi
kontrolu uyarı ve alarm sistemlerini sayabiliriz.
- Mikroelektronik
Güdüm ve Elektro-Optik ( MGEO ) Grup Başkanlığı : Çağımızın en kritik
teknolojileri olarak nitelendirilen mikroelektronik devre üretimi ile elektro-optik,
güdüm elektroniği ve navigasyon alanlarında araştırma ve üretim
faaliyetlerini sürdürmektedir.
3 gruba ayrılmıştır.
NOT: Organizasyon şeması ekte sunulmuştur. Sayfa 53.
1.5 Aselsan Ürünleri
1.HC Grubu Ürünleri:
§ Trunch
Telsiz Sistemleri ,
§ VHF
/ UHF – FM Telsiz Cihazları ,
§ VHF
/ FM Askeri Taktik Telsiz Cihazları ,
§ VHF
/ FM Frekans Atlamalı Askeri Telsiz Ailesi ,
§ Have-Quick
II / Saturn VHF / UHF Hava Yer Telsizleri ,
§ TV
Vericileri ve Aktarıcı Cihazlar ,
§ Sahra
Telefonu ,
§ HF
Sarp Güvenilir Paket Data Haberleşmesi ,
§ Ses
Şifreleme Cihazları ,
§ Elektronik
İhtiraklı Tapalar ,
2.MST Grubu
Ürünler:
§ Radar
Sistemleri ,
§ Elektronik
Harp Sistemleri ,
§ Kısa
Menzilli Mobil Savunma Sistemleri ,
§ Komuta
Kontrol ve Bilgi Sistemleri ,
§ Batarya
Atış İdare Computer Sistemleri ,
§ Veri
Terminal Cihazları ,
§ Otoyol
Acil Yardım Haberleşme Sistemleri ,
§ Otoyol
Ücret Toplama Sistemleri ,
3.MGEO Grubu
Ürünleri:
§ III.Nesil
Gece Görüş Gözlükleri ,
§ III.Nesil
Gece Görüş Dürbünleri ,
§ III.Nesil
Gece Görüş Silah Dürbünleri ,
§ III.Nesil
Gece Görüş Şöför Periskopları ,
§ Laser
Hedef İşaretleme Cihazları ,
§ Lazer
Hedef Noktalayıcılar ,
§ Laser
Mesafe Ölçme / Hedef İşaretleme Cihazları ,
§ Termal
Kameralar ,
§ Gündüz
/ Gece Termal Nişangah Sistemleri ,
§ RLG
Ataletsel Seyrüsefer Cihazları ,
§ Hibrit
Mikroelektronik Devreler,
NOT:
Şirketin ürün yelpazesi ekte sunulmuştur. Sayfa 56.
1.6. Hammadde
ASELSAN ‘da hammadde olarak genellikle paslanmaz çelik ,
alüminyum , saç levha , çubuk levha gibi metaller ile elektronik parçalar
kullanılmakta , hassas hafif metal döküm , mekanik işleme , plastik
pres işleri , metal işleme gibi işler ise yan sanayiye
yaptırılmaktadır .ASELSAN , asağıdaki sebeplerden dolayı kullandığı
hammaddelerin neredeyse hepsini ithal etmektedir.
Firmanın ürettiği ürünler savunma sanayine yönelik
olduğu için , güvenilir olmak zorundadır ve bu güvenilir cihazların
üretilebilmesi için gerekli hammaddelerin belirli kalite
spesifikasyonlarını sağlaması gerekmektedir. Türkiye ‘deki birçok firma ,
ürünlerinin kalitesini belgelendirememekte ve bu konuda risk almak
istemeyen ASELSAN ithalata yönelmektedir. Özellikle nitelikli Alüminyum
gibi hammaddeler yurtiçinden temin edilemediği için, ithalat ile elde
edilmektedir.
ASELSAN ‘ın
ithal ettiği hammaddeler ve bu ithalatın yapıldığı ülkeler şunlardır;
|
Hammadde
|
Ülke
|
|
----------------------------------
|
------------------------
|
|
Alüminyum Plakalar
|
Almanya
|
|
Hassas Dökümler
|
Almanya
|
|
Kum dökümler
|
İsrail , Portekiz
|
|
Vida , insert , segman vs.
|
İsvicre
|
|
İp gerdirme halkası
|
İngiltere
|
|
Mastlar
|
İngiltere
|
1.7. Personel Dağılımı
Uyguladığı satış
programları ile , satışlarının %50 ‘sinin Silahlı Kuvvetlere, %50
‘sinin ise sivil kuruluşlar ile yurtdışına gerçekleşmesini
sağlayan ASELSAN, bu başarısını büyük ölçüde yetişmiş ve
konusunda uzman olan personeline borçludur . ASELSAN , 26 yıldır
Türk Mühendisliğine yatırım yaparak , kendi mühendislik gücü ile
özgün tasarım yapmakta ve tasarladığı ürünlerin üretim
tekniklerini de hazırlamaktadır.
(2001 yılı )
|
Kadro
Durumu
|
HC
|
MST
|
MGEO
|
GY
|
TOPLAM
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Haziran
Sonu Gerçekleşen
|
|
|
|
|
|
|
Mühendis
|
306
|
384
|
239
|
21
|
950
|
|
İdari
Personel
|
185
|
67
|
85
|
141
|
478
|
|
Teknik
Eleman
|
670
|
159
|
260
|
30
|
1,119
|
|
Eleman
|
66
|
7
|
80
|
186
|
339
|
|
Geçici
Eleman
|
80
|
45
|
6
|
26
|
157
|
|
Stajyer
Öğrenci
|
|
|
|
|
|
|
Toplam
|
1,227
|
617
|
664
|
374
|
2,882
|
Not : Geçici elemanlar ve stajyer
öğrenciler toplama dahil edilmemiştir.
Tablo 1.7. ASELSAN
fabrikası personel dağılımını gösterir.
Macunköy tesislerinde normal ve vardiyalı
olmak üzere 2 tip çalışma şekli uygulanmaktadır. Buna göre
çalışma saatleri söyledir :
|
Normal çalışma :
|
8. 00 - 17. 30
|
|
Vardiyalı çalışma :
|
17. 00 - .01 .00
|
|
|
01. 00 - 8. 00
|
Aselsan‘da cumartesi , pazar ve
resmi tatil günlerinde çalışılmamakta ve personelin dinlenebilmesi
için , öğlen 1 saatlik yemek paydosu ile , sabah ve öğleden sonra
15 dk ‘lık çay molaları verilmektedir.
1.8. Pazarlama ve Satış
ASELSAN’da mevcut müşterileri
korumak, yurt içi ve dışında yeni müşteriler kazanmak, pazar payını yükseltmek
ve gelirini artırmak ana hedeftir. Bunun için
araştırma-geliştirme-tasarım-proje-üretim bölümleriyle pazarlama-satış
birbirlerini destekleyecek şekilde çalışmaktadır. Yıllık satış hasılatının bir
önceki yıla göre reel olarak %10 oranında artırılması ve ihracat hedefinde dış
pazarın sürekli geliştirilerek, yıllık ihracat tutarının $ olarak artması baz
alınarak pazarlama planı hazırlamaktadır.
ASELSAN’da
satış programları yapılırken, satışların %50’sinin Silahlı
Kuvvetlerine,%50’sinin kamu ve özel kuruluşlar ile yurtdışı satışlara ayrılması
hedef alınıyor. Böylelikle bir yandan ASELSAN’daki bilgi birikiminin,diğer
kuruluşların ihtiyaçlarınada cevap verecek şekilde kallanılması ve
çeşitlendirilmesi sağlanır.
|
|
Milyon TL
|
1000 $
|
|
|
Net Dönem Kârı
|
Net Satış
|
Net Dönem Kârı
|
Net Satış
|
|
1982 ve öncesi
|
292
|
2,598
|
2,073
|
19,283
|
|
1983
|
351
|
2,965
|
1,539
|
13,001
|
|
1984
|
1,283
|
8,139
|
3,486
|
21,561
|
|
1985
|
5,963
|
21,514
|
11,337
|
40,408
|
|
1986
|
8,308
|
38,266
|
12,236
|
56,153
|
|
1987
|
6,825
|
42,726
|
7,955
|
49,583
|
|
1988
|
229
|
63,778
|
161
|
43,172
|
|
1989
|
706
|
94,108
|
332
|
46,538
|
|
1990
|
15,374
|
181,495
|
5,884
|
69,142
|
|
1991
|
33,293
|
309,610
|
7,972
|
74,281
|
|
1992
|
61,686
|
759,370
|
8,966
|
108,472
|
|
1993
|
149,400
|
1,493,049
|
13,590
|
134,235
|
|
1994
|
298,601
|
3,860,592
|
10,071
|
129,863
|
|
1995
|
582,868
|
6,728,061
|
12,701
|
145,963
|
|
1996
|
1,350,967
|
12,583,876
|
16,576
|
156,347
|
|
1997
|
2,300,575
|
26,202,647
|
15,137
|
173,856
|
|
1998
|
3,586,052
|
45,488,626
|
13,736
|
174,234
|
|
1999
|
6,314,818
|
82,053,106
|
15,067
|
196,518
|
|
2000
|
4,485,609
|
140,959,867
|
7,162
|
224,734
|
Tablo.1.8.
Net Dönem Kârı ve Net Satışların TL değeri, 31 Aralık tarihli Gelir
Tablolarından alınmış olup, $ değerleri (satışlardaki ihracat hariç) yıllık
ortalama dolar kurları kullanılarak hesaplanmıştır.
Teslimatın Dağılımı
(1980-2000)
Tablo
1.8.2. ASELSAN Teslimat Dağılımını gösterir.
1.9 ASELSAN’ın Rekabet Ettiği Diğer Firmalar Hakkında
Bilgiler
ASELSAN , bugün , ileri
teknolojiye dayalı , en modern tesis ve teçhizatla donatılmış , dünyanın
en iyi firmaları ayarında , kendi öz tasarımı ve üretimini yapan ,
dünyada çok az firmanın gerçekleştirebileceği ürün yelpazesine
sahip bir Milli Elektronik Sanayi kuruluşu haline
gelmiştir.
ASELSAN’ın faaliyet alanına
giren konuların tamamına yakın bölümünde rakipleri gelişmiş ülkelerdeki büyük
firmalardır. Fiyat ve kalite yönünden rakipleriyle benzer düzeyde olmasının
yanısıra; Aselsan’ı onlardan ayıran en önemli husus, cihaz ve sistemlerdeki
yazılımlara hakimiyeti ve bu nedenle her türlü koşulda müdahale edebilme
imkanıdır.
Türk -
Amerikan İş Konseyinin 25 - 28 Şubat 1998 tarihlerinde ABD ‘de yapılan
yıllık toplantısında , ilk defa bir Türk Savunma Sanayii şirketine
verilen “Savunma Sanayii Ödülü” nü alan ASELSAN , bu ödülle en
büyük Türk Savunma Elektronik Şirketi durumuna gelmiştir.
ASELSAN’ın
tasarladığı ve ürettiği tüm ürünler Türkiye’de ilk kez tasarımlanmış ve üretilmiş
ürünlerdir. ASELSAN’ın gerçekleştirdiği ilkler olarak, dünyadaki gelişmiş
ülkeleri düşünerek aşağıdaki projelerden söz edilebilir. ASELSAN’ın ileri
teknoloji çalışmaları ile Türkiye’nin bugün dünyadaki yeri;
Ø
Elektronik harp cihazları alanında kendi öz
tasarımını yapan ilk 10 ülke arasındadır.
Ø
Frekans atlamalı VHF/FM Kriptolu telsiz
sistemleri alanında kendi öz tasarımını ve üretimini yapan en başarılı ilk 4
ülke arasındadır.
Ø
Kestirme cihazları alanında ilk 4 ülke
arasındadır.
Ø
GSM cep telefonu alanında cihaz geliştirmiş
bulunan ilk 9 ülke arasındadır.
Ø
TASMUS Taktik haberleşme sisteminin ise aynı
teknolojiyi kullanmayı düşünen Avrupa ülkelerinden önce geliştirilip, hizmete
sunulması planlanmış ve Milli Savunma Bakanlığı ( MSB ) ile sözleşmesi
imzalanmıştır.ASELSAN’ın 500 firma arasındaki yeri aşağıdaki tabloda
gösterilmektedir.