ALTINI
ISLATMA
Çocuklar genellikle 18-24
aylar arası tuvalet eğitimi almaya hazırdır. Gelişimi normal olan çocukların
bir çoğu 2-3 yaş döneminde tuvalet gereksinimini haber verir, ancak bu yaşlarda
organları üzerinde tam kontrol sağlayamadıkları için zaman zaman altlarını
ıslatabilirler. Bu nedenle, 4 yaşına kadar arada sırada görülen altını ıslatma
davranışı normal karşılanabilir. Çocuğun gelişimi normalse, tuvalet eğitimini
normal dönemde aldıysa ve 4 yaşında olmasına rağmen gece veya gündüz altına kaçırma
davranışı zaman zaman da olsa devam ediyorsa, çocuğun duygusal bir sorunu var
demektir. Bu nedenle, anne-babaların kritik yaşlarda ortaya çıkan bu davranışı
çok iyi takip etmeleri gerekir. Aileler genellikle 'normal kabul edilen alt
ıslatma davranışı' ile 'uyum bozukluğu olarak kabul edilen alt ıslatma
davranışı' arasında ayırım yapmanın zor olduğunu ifade eder. Anne-babalar
aşağıdaki kriterleri göz önünde bulundurarak bu ayırımı daha kolay
yapabilirler. Aşağıdaki kriterler karşılanıyorsa, çocuğun, 'alt ıslatma'
davranışı, bir uyum ve davranış bozukluğu olarak kabul edilmeli ve bir uzmandan
yardım alınmalıdır; çocuğun,
- fiziksel, hareket, dil ve zeka gelişimi normalse,
- tuvalet eğitimini aldıysa,
- 4 yaşındaysa,- aralıkla da olsa gece ve/veya gündüz altına kaçırma davranışı
varsa, alt ıslatma davranışı psikolojik bir soruna işaret ediyor demektir.
Alt ıslatma davranışı her
zaman psikolojik bir sorundan kaynaklanmayabilir; organik bir bozukluk olup
olmadığı mutlaka saptanmalıdır. Bunun dışında ateşli hastalıklar ve idrar yolu
enfeksiyonları da altını ıslatma davranışına yol açabilir; bu durumlarda ortaya
çıkan altını ıslatma davranışı kısa süreli ve geçicidir.
Bazı anne-babalar
çocuklarının bilinçli olarak altlarını ıslattıklarını düşünebilir. Bu nedenle
çocuklarını yargılayan, suçlayan, hatta cezalandıran aileler vardır. Oysa,
çocukların büyük bir çoğunluğu, bilinçli olarak altlarını ıslatmazlar. Bilinçli
olarak ıslatsalar bile, çevrelerine bir mesaj vermek için, yani rahatsız
oldukları durumları ifade etmek için bunu yaparlar. Her iki durumda da
ailelerin, cezadan ve suçlayıcı tavırlardan uzak durmaları gerekir. Bu tip
baskıcı tutumlar sorunu artırmaktan başka bir işe yaramaz. Çoğunluğu
bilinçsizce ortaya çıkan bu davranışı anlamak için alta kaçırma davranışının
nasıl oluştuğunu bilmek gerekir; vücudumuzdaki kasların bir kısmını kendi
irademizle denetleyebiliriz, ancak bir kısmı irademiz dışında hareket eder.
Herhangi bir duygusal sorun yaşadığımızda, kaygı, korku veya gerginlikle idrar
torbasını meydana getiren kaslar da vücudumuzdaki diğer organların kasları gibi
harekete geçebilir. Tuvalet eğitimini yeni almış çocuklar bu organın kasları
üzerinde yeterince kontrol sağlayamadıkları için altlarına kaçırırlar.
Çocuklarda 'alt ıslatma' davranışının geceleri daha çok görülme sebebi de,
çocukların bu kasları gece daha zor kontrol edebilmeleridir.
Birçok uyum ve davranış
bozukluğunda olduğu gibi 'altını ıslatma' davranışı da sorunu gidermeye çalışan
anne-babaların yanlış tutumları nedeniyle,
- tırmanarak artabilir,
- tırnak yeme, dikkat dağınıklığı, kıskançlık gibi yeni uyum ve davranış
bozukluklarının ortaya çıkmasına neden olabilir,
- öz-güven eksikliği, içe kapanıklık, aşırı kaygılı olma gibi sorunların ortaya
çıkmasına katkıda bulunarak kişilik gelişimini olumsuz etkileyebilir.
'Alt ıslatma sorunu' olan
çocukların anne-babaları aşağıdaki konularda dikkatli davranarak, sorunun
artmasını ve yeni sorunlara sebebiyet vermesini engelleyebilirler. Sorunun
çözümü için; temelinde neler yattığını bulmak ve sebepleri ortadan kaldırmak
için ise mutlaka profesyonel yardım almaları gerekir. Lütfen, 4 yaşından sonra
devam eden alt ıslatma davranışını önemseyin ve çevrenizden önerilen yöntemler
ve kulaktan dolma bilgilerle hareket etmek yerine bir psikologa başvurun. Her
çocuğun altını ıslatma davranışının altında yatan sebepler farklıdır ve bu
sebepler ancak titizlikle çalışılarak ortaya çıkarılabilir. Alt ıslatma davranışının çok yaygın bir sorun olması,
geçici ve önemsiz olduğu anlamına gelmez, aksine ileriki yaşlarda okul
başarısızlığından, içe kapanıklığa kadar pek çok önemli soruna neden olabilmektedir.
Ailelerin altını ıslatma davranışı olan çocuklarla ilgili dikkat etmesi gereken
konular ve kaçınmaları gereken tutumlar aşağıda özetlenmiştir;
- sorunu çözmek için baskıcı ve aşırı disiplinli tutumlardan,
- çocuğun bu durumunu kardeşleri dahil başkalarıyla onun yanında
paylaşmaktan,
- alaycı ve küçümseyici tavırlardan,
- altını ıslatma davranışı için çocuğu cezalandırmaktan,
- bu davranışın ortadan kalktığı durumlarda çocuğu ödüllendirmekten*.
- bu davranış nedeniyle ortaya çıkan sorunlardan (çamaşır vb.) Şikayet
etmekten,
- bu davranışı olmayan çocuklarla çocuğu kıyaslamaktan,
- altını ıslatmasını bahane ederek çocuğun taleplerini reddederek yiyecek ve
içeceklerine sürekli kısıtlamalar getirmekten ve*
- tuvalete tutmak için çocuğun gece uykusunu çok sık bölmekten
kaçınmaları gerekmektedir*.
* Ödüllendirme, gece
tuvalete tutma ve içecek kısıtlaması, 'alt ıslatma davranışının' bir uyum ve
davranış bozukluğu olarak kabul edilmediği durumlarda, bazı uzmanlar tarafından
belirli bir süre uygulanmak koşuluyla, önerilebilmektedir. Bu yöntemler, 'alt
ıslatma davranışının' bir uyum ve davranış bozukluğu olarak kabul edildiği
durumlarda, çok nadiren bazı çocuklarda davranışı unutturmakta işe yarayabilir,
ancak sorunu çözmekten çok baskıladığı (unutturduğu) için sağlıklı ve kalıcı
bir çözüm yaratamamaktadır. Bu durumlarda, sorunun sebebi ortadan kalkmadığı
için, sorun ya bir süre sonra yinelenmekte veya kendini yeni bir soruna
bırakmaktadır.
Neden
kaynaklanabilir?
Annenin baskıcı tutumu
sebebiyle çocuk annesine duyduğu öfkeyi pasif bir dille ortaya koyabilir.
Okul ve arkadaş
problemlerinin sebep olduğu sıkıntılar etkili olabilir.
Evde ya da yakın aile
üyelerinde yeni bir bebeğin doğumu, çocuğun gerileyerek daha önceki gelişim
dönemi olan altını ıslatma biçimine dönüşebiliyor.
Öneriler:
Çocuğa bez bağlamayın.
Sorunun biteceğini olumlu düşüncelerinizle çocuğunuza yansıtın.
Gece yatmadan önce sıvı
tüketimini azaltın.
Her gün 1-2 dakika
uzatmalarla idrar yapımını geciktirin.
Etiketler: